Επισκεπτόμενοι την ενδοχώρα και τα χωριά της Γιαλιάς θα γνωρίσετε την αρχιτεκτονική της περιοχής. Αναπαλαιωμένα κτίρια και καλοσυντηρημένα εκκλησάκια αποκαλύπτουν την ιστορία του τόπου. Εκκλησίες με μοναδικές τοιχογραφίες όπως του Σωτήρα Χριστού στο χωριό Μύρθιος, του Αϊ-Φώτη στα Σελλιά, του Αγίου Γεωργίου στου Γιαννιού, και του Αγίου Ιωάννη κοντά στον Ασώματο σας εμπνέουν δέος. Ανάμεσα σε αυτά προβάλλει το περίφημο Μοναστήρι του Πρέβελη. Υπάρχει το κάτω Μοναστήρι που είναι ερειπωμένο σήμερα και το πίσω Μοναστήρι που είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο. Ιδρύθηκε στην περίοδο της Ενετοκρατίας από κάποιο φεουδάρχη με το όνομα Πρέβελης. Η Μονή καταστράφηκε αρκετές φορές. Στην επανάσταση του 1821 αλλά και στην περίοδο της Κατοχής είχε διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Οργάνωνε επαναστατικά κινήματα και πρόσφερε καταφύγιο σε κυνηγημένους και πεινασμένους. Στο Μοναστήρι φυλάσσεται ο θαυματουργός Τίμιος Σταυρός και λειτουργεί μουσείο εκκλησιαστικών ειδών. Εκτός από το μουσείο του Πρέβελη λειτουργούν λαογραφικά μουσεία στα χωριά Σελλιά και Λευκόγεια, στα οποία μπορείτε να θαυμάσετε υφαντά, περιοχής. Επίσης αξιό λογο είναι το Παπαγεωργουλάκειο Μουσείο στο χωριό Ασώματος που στηρίζεται στον κόπο και στην αγάπη του Παπά Μιχάλη για τον τόπο του.

Η μυθολογία της αρχαίας Ελλάδας (7.000 π.Χ.) αναφέρεται στην περιοχή αυτή, όπου οι αρχαιοελληνικές πόλεις ΦΟΙΝΙΞ και ΛΑΜΩΝ κυριαρχούσαν στο ΛΙΒΥΚΟ πέλαγος, μέχρι και την κλασσική εποχή. Τα νησία ΓΑΥΔΟΣ και ΓΑΥΔΟΠΟΥΛΑ ονομαζόντουσαν τότε ΩΓΥΓΙΑ και ήταν το βασίλειο των γυναικών. Εκεί η θεά – βασίλισσα ΚΑΛΥΨΩ κράτησε με την ομορφιά της τον ΟΔΥΣΣΕΑ, για επτά ολόκληρα χρόνια. Ο πατέρας των Ολύμπιων θεών ΔΙΑΣ, μεγάλωσε στο κοντινό βουνό ΙΔΗ. Έφηβος πια, μεταμορφώθηκε σε ένα κατάλευκο ταύρο και, πετώντας πάνω από τα κύματα, έφερε και έκρυψε στο φοινικόδασος ΠΡΕΒΕΛΗ την βασιλοπούλα της Φοινίκης ΕΥΡΩΠΗ. Τα νησάκια ΔΙΟΝΥΣΟΙ (ΠΑΞΙΜΑΔΙΑ) ανήκαν στον θεό του κρασιού ΔΙΟΝΥΣΟ. Η θεά ΑΡΤΕΜΙΣ και η νύμφη ΒΡΙΤΤΟΜΑΡΤΙΣ, συχνά κυνηγούσαν σ’ αυτή την εύφορη περιοχή. Οι άνθρωποι στη Νεολιθική εποχή (6.000 – 2.800 π.Χ) άφησαν έντονα τα ίχνη τους εδώ (θέση ΚΑΣΤΕΛΛΟΣ, θέση ΚΑΤΣΟΥΝΙ, θέση ΞΕΡΟ ΧΩΡΙΟ) Τα Μινωϊκά συγκροτήματα στο ΜΟΝΑΣΤΗΡΑΚΙ και στην ΣΥΒΡΙΤΟ και το Μινωϊκο νεκροταφείο των ΑΡΜΕΝΩΝ είναι επισκέψιμα σήμερα, αν και δεν ολοκληρώθηκαν οι ανασκαφές ενώ σε πολλά άλλα σημεία δεν άρχισαν ακόμη. Τα πρωτοβυζαντινά χρόνια, οι συχνές επιδρομές των πειρατών ανάγκασαν των κατοίκους να οχυρωθούν σε χωρία στα ενδότερα της περιοχής. Η θέση Φοινικιάς της κοινότητας Σελλιών, είναι το σημείο όπου πρωτοπάτησε ο Απόστολος Παύλος στην Ευρώπη.